خلاصه نویسی چیست و چطور باید انجام شود؟

خانه » توسعه مهارتهای فردی » یادگیری و مطالعه » خلاصه نویسی چیست و چطور باید انجام شود؟
۱۰ آذر ۱۳۹۷ چاپ

یکی از دغدغه های مشترک و مهم دانش آموزان، داوطلبان کنکور و بعضا دانشجویان، کمبود وقت است. فشرده بودن برنامه های درسی، کلاسهای فوق برنامه و نیاز به استراحت وقت اندکی را در اختیار دانش آموزان قرار میدهد. همانطور که در مطالب گذشته نیز گفتیم برنامه ریزی درست و اصولی برای فردی که قصد موفقیت دارد، یک باید محسوب میشود و هرکس که برای رسیدن به موفقیت برنامه ریزی نداشته باشد، مسلما برای شکست برنامه ریزی کرده است.

ولی تنها برنامه ریزی خوب نیست که باعث موفقیت شما میشود. در کنار برنامه ریزی باید از سایر تکنیکها نیز استفاده کنید که یکی از مهمترین این تکنیکها “خلاصه نویسی” است. هنگامی که با داوطلبین کنکور و یا سایر آزمونهای سراسری و دانش آموزان در مورد خلاصه نویسی صحبت میکنید در بیشتر موارد با یک پاسخ مواجه میشوید:

” وقت کافی برای خواندن مطالب درسی نداریم، خلاصه نویسی هم بکنیم؟! “

اگر شما نیز جزو این دسته افراد هستید و چنین پاسخی را درست میدانید، حتما این مطلب را تا انتها دنبال کنید. راز موفقیت بسیاری از رتبه های برتر، خلاصه نویسی درست است که میخواهیم با شما در میان بگذاریم ولی ابتدا اجازه دهید اشتباهات رایج در این زمینه را بررسی کنیم.

اشتباهات رایج و مهم در خلاصه نویسی

ابتدا باید بدانید که مفهوم خلاصه نویسی، این نیست که الزاما مطلبی را بنویسید بلکه یکی از راهکارهای خلاصه کردن مطلب، نوشتن مجدد آن است. راه دیگری که وجود دارد خط کشیدن زیر مطالب و یا هایلایت کردن آنها است. وقتی به کتاب بعضی دانش آموزان نگاه میکنید، متوجه میشوید که وی، زیر تمام سطرها و واژه ها خط کشیده است! و وقتی از او سوال میکنید، چرا زیر تمام موارد خط کشیده است پاسخ میدهد: “زیرا تمام موارد مهم هستند!”. خط کشیدن زیر تمام سطرها یکی از بزرگترین و شایعترین اشتباهاتی است که بین دانش آموزان دیده میشود.

اشتباه دیگری که در بین دانش آموزان وجود دارد، نوشتن عین متن یا جمله در حاشیه کتاب و یا دفترچه شخصی شان است. این کار نه تنها خلاصه نویسی محسوب نمیشود بلکه باعث اتلاف وقت و درنهایت دلسردی و سردرگمی شما نیز میشود.

مورد بعدی که در زمره ی اشتباهات خلاصه نویسی قرار دارد، پراکنده نویسی است. هنگامی که شما خلاصه مطالب را به صورت پراکنده در برگه های جدا مینویسید، علاوه بر اینکه جستجوی مجدد آنها کاری سخت و زمانبر است، ممکن است به سادگی اطلاعات را گم کنید!

خلاصه نویسی چیست و چرا باید انجام شود؟

راه درست خلاصه نویسی چیست و چطور باید انجام شود؟

حال که دانستید انجام چه مواردی اشتباه است، باید روش درست را فرا بگیرید.

گفتیم که خط کشیدن زیر تمام موارد کاری اشتباه است و راه درست این است که باید تنها زیر واژگان و کلمات کلیدی که مفهوم متن را میرسانند خط بکشید. به عنوان مثال، تیتر قبلی، یعنی “اشتباهات رایج و مهم و در خلاصه نویسی” را مجددا مشاهده کنید و متن آن را دوباره ببینید ولی اینبار تنها واژگانی را که توپر (بولد) شده اند بخوانید! حال اگر بخواهیم متن فوق را خلاصه کنیم میتوانیم چیزی شبیه لیست زیر داشته باشیم:

» اشتباهات رایج در خلاصه نویسی

  1. خط کشیدن زیر تمام سطرها
  2. نوشتن عین متن یا جمله
  3. پراکنده نویسی

مزیت اینکار در این است که علاوه بر اینکه کلیدواژگان در ذهن شما تکرار میشوند و به آنها بیشتر دقت میکنید، یکبار نیز دوباره آنها را مینویسید و به طور ناخودآگاه آنها را به حافظه ی بلند مدت خود منتقل میکنید و هرگاه این لیست کوتاه را ببینید، مفهوم کل پاراگراف مذکور را به خاطر خواهید آورد.

مزیت دیگر خلاصه نویسی این است که اگر شما مفهوم درس را به خوبی درک کرده باشید، برای مطالعه مجدد نیازی نیست تمام متن را بخوانید، بلکه نکات تعیین شده (آنهایی که زیرشان خط کشیده اید) و مطالعه خلاصه نوشته ها کفایت میکند، به این ترتیب در مدت زمان کمتری میتوانید به تسلط برسید.

با توجه به چیزهایی که گفته شد، حال میدانید که خلاصه نویسی اتلاف وقت نیست. آری، برای نوشتن خلاصه مطلب زمان لازم است ولی مسلما زمانی که برای نوشتن خلاصه مطلب صرف میکنید بسیار کمتر از زمانی است که برای مطالعه کل متن نیاز دارید!! و این زمان بخصوص هنگامی که قصد تکرار مطلب را دارید جبران خواهد شد. اما برای خلاصه نویسی خوب باید نکاتی را رعایت کنید.

چه نکاتی را برای خلاصه نویسی باید رعایت کنیم؟

خلاصه نویسی یک هنر است و نیازمند تمرین و تکرار. شاید شما نتوانید در اوایل کار، خوب خلاصه نویسی کنید ولی مطمئنا با تمرین و تکرار این هنر را در خود تقویت خواهید کرد. برای خلاصه نویسی باید نکاتی را همیشه مد نظر داشته باشید و آنها را رعایت کنید:

  1. همزمان با خواندن مطلب خلاصه نویسی نکنید، اینکار منجر به کند شدن خواندن و از بین رفتن تمرکز شما میشود. متون کتابها (مانند متنی که در همین صفحه مطالعه میکنید) توسط تیترها به بخشهای مختلف تقسیم شده اند. ابتدا تنها تیترها را مشاهده کنید، سپس هر تیتر را جداگانه مطالعه کنید و سپس مفهوم جمله را همانطور که برای خود شما راحت تر است با نگارش خودتان بنویسید.
  2. استفاده از لیستهای عددی و علائم خاصی مثل علامت سوال (؟)، علامت تعجب (!)، فلشها، ستاره، ضربدر و … بسیار میتواند در این امر مؤثر و مفید باشد. سعی کنید برای خودتان علائم اختصاری تعریف کنید.
  3. هر شب قبل از خواب، چند دقیقه را صرف مطالعه و تکرار خلاصه هایی که نوشته اید بکنید و سعی کنید از روی نکات و کلمات کلیدی، متن اصلی را بخاطر بیاورید. اینکار تاثیر بسیار خوبی برای حفظ و به خاطر سپردن مطالب دارد.
  4. از عبارات و کلمات بولد (توپر) شده ی کتاب استفاده کنید، در بسیاری از موارد، واژگان مهم و مفهومی در متن کتاب به شیوه ای متمایز نشان داده میشوند.
  5. از پراکنده نویسی پرهیز کنید و سعی کنید خلاصه ها را به ترتیب و درون دفترچه ی مخصوص بنویسید و فراموش نکنید خلاصه نویسی به معنی ریزتر نوشتن نیست!

در کنار برنامه ریزی و خلاصه نویسی تکنیکهای دیگری نیز وجود دارند که در مطالب بعدی به آنها میپردازیم ولی با انجام همین دو مورد نیز میتوانید تا حد زیادی موفقیت خود را در تحصیل و درس خواندن تضمین کنید.

گفتگو پیرامون خلاصه نویسی چیست و چطور باید انجام شود؟

(منتشر شده: 49 | در انتظار تایید: 0)
ناشناس

سلام خیلی مطالبش خوب بود حال کردم

پاسخ دهید
محمد

سلام من یه دانش آموز هستم در خلاصه کردن هم از چیز های که گفتید واقعا به دردم خورد واقعا ممنونم ازتون

پاسخ دهید
مبین

سلام من خودم دانشجوی پزشکی و مشاور دانش آموز های کنکوریم این روش هایی که گفته شد واقعا مشکل خیلی از دانش آموزهاست وانجام دادن یا ندادن آنها دانش آموزهای قوی و ضعیف رو از هم جدا میکنه خیلیییییی ممنون بابت مطالبتون

پاسخ دهید
خیر ندیده(ایدا)

سلام میـــــــــــــــــــسی خیلی خوب بود مخصوصا اون قسمت برنامه من تازه امروز خوندم و واو خیلی به نظرم کمک میکنه اووووم در پاسخ دوست گلم الـــــــاف باید بگم که اگه می خوای خلاصه نویسی کنی باید اون چیزی که تو مغزت حالت فعال داره یعنی گرفتی اون مطلبو رو کاغذ پیاده کنی حالا ممکنه کامل باشه که به هوش بستگی داره یا جزعی هردو درسته …من نمیخونم ولی مطلبو میگیرم زود اما… اراده ندارم واس خوندن خب امسالم نهمم خیلـــــــــــــی سال مهمیه چیکار کنم لطفا جوابمو زودددد بدید

پاسخ دهید
امیرعباس

درود بر شما و تمام کسانیکه دروجود انسانها ایجاد انگیزه مثبت میکنند.موفق و پیاینده باشید.

پاسخ دهید
آرمیلا

خیلی مطالبتون عالیه …
مخصوصا بخش چه طور برنامه ریزی کنیم؟به من واقعا کمک کرد…
الان که تعطیلات عیده تصمیم گرفتم..با همین روش یه برنامه ریزی کنم و از وقت های طلایی دوران عید استفاده بهینه ای داشته باشم..
ممنونم..
دانش آموز کلاس هشتم -مدرسه فرزانگان

پاسخ دهید
ناشناس

واقعا سایت عالی دارین من امسال آزمون تیزهوشان دارم وراهنمایی های شما هم واقعا به دردم میخوره در ضمن میخواهم شما را به دوستانم هم معرفی کنم راستش من ۱ روزه نزدیک به هشتا مطلب از ساییتتون خوندم

پاسخ دهید
zahra

این روش خیلی عالیه
خودم کاغذو ۷*۷ میبرم و برای خلاصه هر صفحه ازش استفاده میکنم همون دفعه اول کی مینویسم یاد میگیرم و آخر سر هم اونایی که نوشتمو حفظی از اول میگم و آخر شب یا اول روز کلمات کلیدی رو میخونم تا یادم بیاد
یه روش دیگه هم اینه که جلوی تلویزیون بشینید ولی صداشو موت کنید درستونو بخونید اگه حوصلتون سر رفت سرتونو بالا بیارید اون وقت مغزتونو گول زدیدکه دارید تی وی میبینید در حالی که درس میخونید 🙂

پاسخ دهید
غزل

مطالبتون عالی بود کمک زیادی بهم کرد ممنونم ازتون

پاسخ دهید
امیرمحمد ایزد پناه

لطفا اگر امکانش است یک برنامه ریزی خوب را در تصویر هایی که می گذارید، قراردهید من از تکنیک ها درس خواندن چیزی نمی فهمم.باتشکر

پاسخ دهید
الاف

سلام . ی سوال : خلاص نویسی میتونه بعضی وقتا کامل نوشته بشع؟؟

پاسخ دهید
عصرعلم

در پاسخ به الاف

سلام
اگر امکانش هست مثال بزنید تا بتونم راهنمایی کنم، در برخی مواقع مطلب را نمیشود خیلی خلاصه کرد ولی اینکه عینا خود مطلب را ذکر کنید، عملا خلاصه نویسی نکرده اید.

پاسخ دهید
علی

سلام من دانش آموز سال هشتم هستم.داخل بعضی از درس ها معلم گروه تشکیل میدهد.متاسفانه هربار به اجبار معلم من را سرگروه کردهاست.سرگروه ها هم که مسئولیتشان بیشتر از همگروه ها است. عاجزانه عرض کنم که همگروه ها همکاری نمیکنند و تنها حرفی که درمورد کارگروهی میزنم به تندی برخورد میکنند.معلم هم اجازه نمیدهد که همگروه های خود را تغییر بدهم.باور کنین سه ماه است که روح و جسمم در عذاب است.اگر میتوانید من را راهنمایی کنید!

پاسخ دهید
الهه

واااااای سلام آفرین مطالب بدرد بخوری بود
یه راهنمایی واسه خودتون جزوه بنویسید خیلی کمکتون میکنه مثلاتوی جزوتون- مطالب کلیدی – توضیح درس -سوالات رو بکار ببرید. واسه امتحانات نهاییتون خیلی کمک میکنه
درضم من کلاس هفتمم
بابای

پاسخ دهید
ناشناس

باسلام ، مطالب خوبی گفتین.بسیار عالی..بنده درحفظ کردن شعر یه خورده مشکل دارم همچنین درنحوه ی خوندن شعر به نظرتون چکارکنم؟؟

پاسخ دهید
فاطمه

من یه دانش آموزم مطالبتون خیلی مفیده من امسال آزمون تیزهوشانم دارم برام دعا کنید.
مطالبتون واقعا عالیه ….

پاسخ دهید
ناشناس

در پاسخ به فاطمه

دعا می کنم ولی یه نصیحت خواهرانه بهت دارم اگه قبول شدی نرو @-}–

پاسخ دهید
زهرا

در پاسخ به الهه

اگه حوصله ی تکالیف زیادو داری و میتونی سازگار بشی برو
البته خودم تیزهوشان میخونم که اینو میگم

پاسخ دهید
ناشناس

مطالب مفیدی بود ممنون

پاسخ دهید
پرستو

سلام
من امسال کنکور ارشد دارم.
مطالبتون خیلی کمکم کرد.
بااینکه مدت زیادیه درس میخونم اما نکات شما خیلی برام مفید بود.

پاسخ دهید
sajjad

سلام
من بدنم نسبت به قدم لاغر تره.من خواستم برم بدن سازی اما از هر کی میپرسم میگه نرو
شما رها دیگه ای مد نظر دارید؟؟؟

پاسخ دهید
شیدا

سلام
عالی بود من هم این مطلبوخوندم
هم بخشای دیگه …
ی دنیا تشکر

پاسخ دهید
پرنیا

واقعا مطالبتون عالی و دقیقه به من که خیلی کمک کرد ممنونم

پاسخ دهید
mohammad

میتونید برای جبر و حسابان و هندسه پایه هم آموزش و تست کتاب معرفی کنید؟

پاسخ دهید
بصیر بهروز

ممنون …
بسیار مفید و آموزنده …

پاسخ دهید
بصیر بهروز

thanks …
these are really helpful …

پاسخ دهید
ناشناس

ممنونم … مطالب تون بسیار مفید هست

پاسخ دهید
sara

سلام میشه درمورد خلاقیت و طرح شبکه ای مغز بیشتر مطلب بنویسید چون این روش بهتر از خلاصه نویسی هست.

پاسخ دهید
saghar

در پاسخ به sara

سلام ممنون عالی بود واقعا فقط اگه میشه بگیدچه جوری به بعضی ازاون درس هایی که بدمون میاد علاقه مندشیم جواب بدیدلطفا

پاسخ دهید
گیتی

با تشکر از مطالب مفیدتون.

پاسخ دهید
مریم

ممنون. واقعا مطالب مفیدی بود و باعث شد من در روش مطالعه ی خود تجدیدنظر کنم:-)

پاسخ دهید
ناشناس

عالی بود مرسی

پاسخ دهید
فاطمه

مطالب بسیار عالی و مفید بود …
یه پیشنهاد داشتم اگه بین مطالب عکس های فانتزی بیشتری بذارید صفحه و مطالب جذاب تر و چشم خواننده کمترخسته میشه.

پاسخ دهید
عصرعلم

در پاسخ به فاطمه

سلام
ممنون از پیشنهادتون، در مطالب جدید از این ایده بیشتر استفاده خواهیم کرد.

پاسخ دهید
زهرا اسدی

motshakeram az site khubetun…

پاسخ دهید
ناشناس

خلاصه نویسی همیشه یکی از بزرگترین مشکلات من بوده ولی نکته های شما خوب بودن امیدوارم در عمل هم کارامد باشن! از نوشته خوبتون ممنون

پاسخ دهید
الهه

خیلی ممنون عالی بود

پاسخ دهید
طیبه

سلام ممنون از بابت اطلاعاتی که در اختیار ما گذاشتید که به ما کمک کردید

پاسخ دهید
ناشناس

وئوئو

پاسخ دهید
زهرا عابدی

سلام
۱-ممنون از متن های خوبتون و خسته نباشید
۲-با اجازه انتقاد دارم: متناتون خیلی طولانیه حاشیه و کلمات اضافی زیاد داره
۳-پیشنهادم براتون:متن کوتاه و پرجحم و محتوی بنویسید
۴-من یه پشت کنکوریم که برنامه ی درس و بدرد بخوری ندارم و بدلایلی هم نمیتونم برم پیش مشاور میشه کمکم کنید + راهنمایی بیشتر؟
۵-ممنونم ازتون

پاسخ دهید
عصرعلم

در پاسخ به زهرا عابدی

سلام
خیلی ممنون از انتقادی که مطرح کردید، حتما بررسی خواهد شد و اقدام مناسب صورت خواهد گرفت.
در خصوص برنامه ریزی درسی به صورت کامل در مبحث زیر (در ۲ قسمت) صحبت کردیم که میتونید استفاده کنید:
» چطور برنامه ریزی خوب داشته باشیم؟

پاسخ دهید
مهناز

بسیار عالی بود

پاسخ دهید
Alireza

سلام
میخواهم مطالب بیشتر و دقیق تری را، در مورد نحوه خلاصه نویسی بدانم اگر میشود توضیح دهید.
با تشکر.

پاسخ دهید
عصرعلم

در پاسخ به Alireza

سلام
مهمترین نکات خلاصه نویسی در مطلب عنوان شده اند اگر جایی برای شما مفهوم نیست و یا سوالی ایجاد شده بفرمایید تا پاسخ داده شود.

پاسخ دهید
hasti

سلام
من یه دانش آموز کلاس اول دبیرستانم و واقعا بعضی از مطالب کتاب رو درک نمیکنم حتی بعضی وقتها با وجود خلاصه نویسی و اینکه فکر میکنم مطلبرو درست فهمیدم نمره هام در حد ۱۶ میشه نمیدونم چیکار کنم لطفا کمکم کنید

پاسخ دهید
عصرعلم

در پاسخ به hasti

سلام
در اینصورت به طور کامل مطالب را درک نکردید، با تمرکز بیشتر مطالعه کنید و روی موضوع فکر کنید. میتونید از کتابهای کمک آموزشی هم برای درک بهتر و ساده تر مطالب کمک بگیرید.

پاسخ دهید
سپیده

در پاسخ به hasti

آخ حرف دل منو زدی ا تمرکز کامل رو هم دارم اما …………………………….

پاسخ دهید
Mehdi

در پاسخ به سپیده

سلام من دانش آموز سوم دبیرستان هستم و امسال امتحان خرداد نهایی است و من باید درس بخوانم تا موفق باشم اما زیاد تو درس هام موفق نیستم و تمرکز کافی ندارم.
به نظر شما باید چیکار کنم

پاسخ دهید

فقط گزینه‌ی وسط را تیک بزنید. »مشاهده قوانین