انتشار و کپی برداری از مطلب تنها با ذکر منبع (سایت علمی آموزشی عصر علم) و مؤلف ( سجّاد پناهی - دانشجوی رشته دامپزشکی) مجاز می باشد.

قارچ هیستوپلاسما (Histoplasma)

قارچ هیستوپلاسما یک قارچ دوشکلی حرارتی خاکزی می باشد. در بافت انسان و حیوان به فرم سلولهای مخمری جوانه دار دیده می شود. تاکنون سه واریته از این ارگانیسم شناسایی شده است که عبارتند از: واریته کپسولاتوم (H.capsulatum) ، واریته دوبویزی (H.duboisii) و واریته فارسیمینوزوم (H.farciminosum). واریته دوبویزی عامل هیستوپلاسموزیس در افریقا می باشد. فرم کپکی دو واریته از یکدیگر قابل افتراق نیستند، اما فرم انگلی آنها متفاوت است بطوریکه مخمرهای بافتی واریته دوبویزی بزرگتر و دیواره ضخیم تری نسبت به واریته کپسولاتوم دارند.زیستگاه اصلی ارگانیسم خاک می باشد و بیشتر در خاکهای آلوده به فضولات پرندگان و خفاش یافت می شود. برخلاف خفاش ها، پرندگان با هیستوپلاسما عفونی نمی شوند و مدفوع پرندگان بعنوان ماده مغذی برای ارگانیسم های موجود در خاک مطرح است.نمونه های خاک آلوده به فضولات پرندگان حداقل بمدت 10 سال نسبت به این قارچ آلوده می مانند. خفاشها قادرند ارگانیسم را با مدفوع خود دفع کنند و بدین ترتیب در انتشار ارگانیسم به نواحی دورتر تأثیرگذار هستند.

مورفولوژی

این قارچ معمولا در دمای 37 درجه به صورت مخمری و در دمای زیر 30 درجه به صورت میسلیومی رشد میکند. پرگنه های قارچ روی محیط سابورودکستروز آگار در دمای 26 درجه سانتیگراد به آهستگی رشد می کنند و حالت جیر مانند تا پنبه ای و رنگ سفید یا خرمایی مایل به قهوه ای دارند. رنگ پشت پرگنه زرد کمرنگ مایل به قهوه ای است. برخی پرگنه ها به حالت پوستی یا زبر و خشن هستند و یک سویه با رنگدانه ی قرمز نیز شناسایی شده است. در زیر میکروسکوپ ، تولید ماکروکونیدیوم های تک سلولی گرد بزرگ با قطر 8 تا 14 میکرون و زائده های انگشتی شکل مشخص،روی کوندیوفورهای شفاف غیر متمایز کوتاه از ویژگی های اختصاصی و نشانه های تشخیص این قارچ هستند. میکروکونیدوم ها در صورت موجود بودن گرد تا گلابی شکل با قطر 2 تا 4 میکرون هستند و روی انشعابات کوتاه ریسه یا به طور مستقیم در اطراف ریسه ها تولید می شوند.

هیستوپلاسموزیس

تعریف و خلاصه مطلب

هیستوپلاسموزیس یا بیماری دارلینگ (Darling’s Disease) بیماری ایست که بوسیله ی H.capsulatum ایجاد می شود و عمدتاً در شش ها ایجاد شده ولی برخی اوقات در سایر نقاط بدن نیز گسترده شده و مشاهده می شود. سالانه صدها هزار نفر در سرار جهان به این بیماری مبتلا می شوند.اسپور های پراکنده در اطراف خاک آلوده به قارچ از طریق تنفس وارد ریه فرد شده و ایجاد بیماری می کند. کشاورزان ، باغداران ، کارگران ساختمان سازی و افرادی که با پرندگان و خفاش ها در تماس هستند نسبت به سایرین بیشتر در معرض خطر می باشند.

اغلب افرادی که به هیستوپلاسموزیس دچار هستند علائم و نشانه خاصی را بروز نداده و خود نیز از اینکه آلوده به قارچ می باشند آگاه نیستند ولی برخی افراد مخصوصا نوزادان و کودکان و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند به طور جدی توسط این بیماری تهدید می شوند. گرچه برای فرم های شدید این بیماری نیز درمان های مؤثری وجود دارد ولی از آنجا که درمان اغلب نیاز به بستری شدن در بیمارستان دارد و از طرفی عوارض داروهای مصرفی ؛ اهمیت پیشگیری دوچندان می شود.

پراکندگی جغرافيايی

این بیماری در امریکای شمالی اندمیک است ولی در سرتاسر امریکای مرکزی و جنوبی نیز یافت می شود. سایر نواحی آندمیک بیماری عبارتند از؛ بخشهایی از افریقا، استرالیا و آسیای شرقی بویژه هند و مالزی.

علائم و نشانه ها

انواع مختلفی از هیستوپلاسموزیس وجود دارد که از خفیف تا شدید ( تهدید کننده حیات ) طبقه بندی می شوند. در خوش خیم ترین حالت علائم و نشانه ای ایجاد نمی شود اما در حالت شدید شاهد مشکلاتی جدی و شدید در ریه ها هستیم و عموماً بین 3 تا 21 روز (به طور متوسط 10 روز)[1] طول می کشد تا علائم بعد از اولین تماس با اسپور ظاهر شوند.

موارد خفیف تا متوسط

هیستوپلاسموزیس اولیه فاقد علامت . این فرم شایع ترین فرم هیستوپلاسموزیس بوده و معمولا علامت و نشانه خاصی در افراد سالم ندارد ، شاید تنها علامت بیماری اثر زخم خیلی کوچک در شش ها باشد. در این موارد از آزمایشات ویژه رادیولوژیکی برای تفریق بیماری از غده های سرطانی استفاده می شود.

هیستوپلاسموزیس تنفسی حاد . این فرم هیستوپلاسموزیس در افرادی دیده می شود که در تماس زیادی با H.capsulatum  قرار دارند و از آنجایی که شدت و حدت بیماری به تعداد اسپورهای وارد شده به شش ها  بستگی دارد ، واکنش هایی در حد احساس ناخوشی در دوره کوتاه تا بیماری جدی و شدید رخ خواهد داد. نشانه های بارز این نوع شامل موارد زیر می باشد :

-          تب

-          سر درد

-          سرفه خشک

-          احساس سردی

-          درد قفسه سینه

-          کاهش وزن

-          عرق کردن

در برخی موارد آرتریت و یا پریکاردیت (التهاب کیسه های هوایی اطراف قلب) می تواند هفته ها یا ماه ها بعد از بیماری اولیه گسترش یابد. این مشکلات مبنی بر این نیستند که عفونت از شش ها به سایر اندام های بدن منتشر شده است بلکه به خاطر پاسخ سیستم ایمنی بدن در قبال قارچ و اسپورهایی می باشد که باعث ایجاد التهاب شده اند.

از طرف دیگر افرادی که تعداد زیادی از اسپور ها را تنفس کرده اند ممکن است دچار گسترش شدید سندرم تنفسی حاد شوند که یکی از عوامل تهدید کننده حیات ( در اثر سخت شدن تنفس ) می باشد.

سندرم تنفسی حاد عمدتاً در ریه غارنوردان دیده می شود که برای جستجوی غارها با خاک های آلوده به مدفوع خفاش ها در تماس هستند و در اثر حرکت آنها ذرات خاک در هوای غار پراکنده شده و باعث آلودگی آن ها می شود.

[1] در برخی منابع 3 تا 17 و 5 تا 18 روز نیز ذکر شده است