پیدرا یک عفونت قارچی غیرمعمول است که ساقه مو را درگیر می‌کند و می‌تواند به دو شکل اصلی، یعنی پیدرای سفید و پیدرای سیاه دیده شود. این دو نوع از نظر عامل ایجادکننده، ظاهر گره‌های ایجادشده روی مو و ویژگی‌های آزمایشگاهی با یکدیگر تفاوت دارند.
پیدرای سفید چیست؟
پیدرای سفید نوعی عفونت قارچی غیرمعمول است که می‌تواند موهای سر، صورت و نواحی عانه را درگیر کند. این عفونت به شکل گره‌های نرم با رنگ‌های مختلف در طول ساقه مو دیده می‌شود.
عامل ایجادکننده و نحوه انتشار
عامل پیدرای سفید ترایکوسپورون کوتانئوم (Trichosporon cutaneum) است. این قارچ در افراد مبتلا به نقص سیستم ایمنی می‌تواند عامل عفونت سیستمیک نیز باشد.
میزبان طبیعی این قارچ خاک، آب و گیاهان است، هرچند گاهی روی پوست بدن و اطراف مقعد نیز دیده می‌شود. پیدرای سفید بیشتر در افراد جوان مشاهده می‌شود و در مقایسه با پیدرای سیاه شیوع کمتری دارد.
پراکندگی جغرافیایی
پیدرای سفید در نقاط مختلف جهان دیده می‌شود، اما شیوع آن در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری بیشتر است.
تشخیص پیدرای سفید
از آنجا که پیدرا به صورت گره یا مواد چسبیده به ساقه مو دیده می‌شود، ممکن است با برخی بیماری‌ها و اختلالات مو اشتباه گرفته شود. مهم‌ترین مواردی که باید در تشخیص افتراقی پیدرا در نظر گرفته شوند عبارت‌اند از شپش سر (Pediculosis capitis)، ترایکومایکوزیس، تریکورکسیس نودوزا و برخی اختلالات ساقه مو.
تشخیص افتراقی با شپش سر
تخم‌های شپش سر می‌توانند از نظر ظاهری شبیه گره‌های پیدرا باشند و به همین دلیل یکی از تشخیص‌های افتراقی مهم آن محسوب می‌شوند. با این حال، تفاوت‌هایی در نحوه قرار گرفتن آنها روی مو وجود دارد.
تخم شپش معمولاً به صورت ساختاری بیضی‌شکل روی ساقه مو قرار می‌گیرد و به‌طور محکم به مو می‌چسبد. تخم‌های شپش معمولاً در نزدیکی پوست سر دیده می‌شوند. در مقابل، گره‌های پیدرای سفید معمولاً ساقه مو را دربر می‌گیرند و نسبت به تخم شپش، اتصال متفاوتی به ساقه مو دارند. بررسی مستقیم مو و مشاهده تخم‌های شپش، پوسته‌های تخم یا شپش بالغ می‌تواند به تشخیص شپش کمک کند.
در برخی موارد، پیدرای سفید و شپش سر حتی می‌توانند به‌طور هم‌زمان در یک فرد وجود داشته باشند؛ بنابراین مشاهده ساختارهای شبیه تخم شپش به‌تنهایی برای رد یا تأیید پیدرا کافی نیست و در موارد مشکوک، بررسی میکروسکوپی می‌تواند به تشخیص کمک کند.
تشخیص آزمایشگاهی
تشخیص آزمایشگاهی پیدرای سفید با بررسی مستقیم نمونه مو و همچنین کشت قارچ انجام می‌شود.
آزمایش مستقیم
در بررسی میکروسکوپی موهای آلوده با پتاس ۱۰ درصد و درشت‌نمایی زیاد، گره‌هایی مشاهده می‌شوند که از هایف‌های دارای دیواره عرضی، آرتروکونیدیا و بلاستوکونیدیا در داخل و روی مو تشکیل شده‌اند.
کشت
قارچ رشد سریعی دارد و پس از ۲ تا ۳ روز نگهداری در دمای ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد روی محیط کشت سابورو دکستروز آگار، کلنی‌های بزرگ و کرم‌رنگ با ظاهر شبیه مخمر ایجاد می‌کند.
در بررسی میکروسکوپی، مخمر به شکل آرتروکونیدیاهای بیضی یا مستطیلی دیده می‌شود. ترایکوسپورون بژلی نیز به سیکلوهگزامید حساس است.
درمان پیدرای سفید
درمان پیدرای سفید می‌تواند مشکل باشد و معمولاً احتمال عود وجود دارد. استفاده از کرم کلوتریمازول یا پماد مرکوری آمونیاک ۵ درصد مؤثر است. همچنین تراشیدن موهای آلوده توصیه می‌شود.
پیدرای سیاه چیست؟
پیدرای سیاه نوع دیگری از عفونت قارچی غیرمعمول ساقه مو است. این بیماری به شکل گره‌های کوچک، سخت و سیاه‌رنگ روی ساقه مو ظاهر می‌شود.
عامل ایجادکننده و نحوه انتشار
عامل پیدرای سیاه پیدرا هورتئی (Piedraia hortae) است. قارچی ساپروفیت که به کوتیکول مو نفوذ می‌کند.
این بیماری بیشتر در مردان جوان دیده می‌شود و می‌تواند از طریق وسایلی مانند شانه و برس منتقل شود. همچنین استفاده از روغن‌های گیاهی روی موهای سر می‌تواند زمینه را برای رشد قارچ فراهم کند.
پراکندگی جغرافیایی
پیدرای سیاه بیشتر در مناطق گرمسیری و مرطوب آمریکای جنوبی و مرکزی، آسیای جنوب شرقی و آفریقا دیده می‌شود.
علائم پیدرای سیاه
پیدرای سیاه معمولاً علائم بالینی مشخصی ایجاد نمی‌کند و آسیب قابل‌توجهی به موها وارد نمی‌کند. با این حال، گره‌های سخت و ضخیم به قطر حدود ۱ تا ۲ میلی‌متر روی ساقه مو ایجاد می‌شوند.
این گره‌های سیاه‌رنگ می‌توانند روی موهای سر، ابرو، مژه و نواحی عانه دیده شوند و در موارد نادر زیر بغل را نیز درگیر کنند.
تشخیص آزمایشگاهی
برای بررسی آزمایشگاهی پیدرای سیاه، کشت قارچ روی محیط سابورو دکستروز آگار حاوی گلیسرین انجام می‌شود. قارچ روی این محیط رشد کندی دارد و کلنی‌های مخملی و چین‌خورده‌ای به رنگ قهوه‌ای تا سیاه ایجاد می‌کند.
در بررسی میکروسکوپی کلنی‌ها، هایف‌های پیگمانته، منشعب، دارای تیغه میانی و با دیواره ضخیم مشاهده می‌شوند. پیدرا هورتئی به سیکلوهگزامید مقاوم است.
درمان پیدرای سیاه
درمان پیدرای سیاه نیز می‌تواند مشکل باشد. استفاده موضعی از داروهای گروه آزول، سلنیوم سولفاید و سالیسیلیک اسید مؤثر بوده است. همچنین تراشیدن موهای نواحی آلوده توصیه می‌شود.
تفاوت پیدرای سفید و پیدرای سیاه
پیدرای سفید و پیدرای سیاه هر دو عفونت قارچی ساقه مو هستند، اما از نظر عامل بیماری، ظاهر گره‌ها و ویژگی‌های قارچ با یکدیگر تفاوت دارند. در پیدرای سفید، گره‌ها نرم و با رنگ‌های مختلف هستند و عامل آن ترایکوسپورون بژلی است؛ در حالی که پیدرای سیاه با گره‌های سخت و سیاه‌رنگ روی ساقه مو مشخص می‌شود و عامل آن پیدرا هورتئی است.
همچنین پیدرای سفید انتشار جهانی دارد و در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری بیشتر دیده می‌شود، در حالی که پیدرای سیاه بیشتر در مناطق گرمسیری و مرطوب آمریکای جنوبی و مرکزی، آسیای جنوب شرقی و آفریقا گزارش می‌شود.
در هر دو نوع بیماری، تراشیدن موهای آلوده به‌عنوان یکی از اقدامات توصیه‌شده مطرح شده است.
پی‌نوشت:
- ترایکوسپورون کوتانئوم (Trichosporon cutaneum) در متون جدید Cutaneotrichosporon cutaneum نامیده می‌شود.
منابع برای مطالعه بیشتر:
برچسب‌ها
مطالب مرتبط
دیدگاهتان را بنویسید
محصولات
2 نظر در “پیدرای سفید و سیاه چیست؟”
سلام. مدتی هست که روی سطح پوست سرم دانه های خیلی ریز سفید که با لمس سفت هستند ولی با فشار سخت له میشن پیدا میکنم. ایا پیدراست؟
من قارچ روی سرم دارم موی سرم ریزش کرد الان جای موی سیاه سفید روشت کرد راه چیست موهام دوباره سیاه بیاد